• A

Park kulturowy - Stare Miasto


Prezydent Olsztyna postanowił o przeprowadzeniu konsultacji społecznych w sprawie „Poznania opinii mieszkańców na temat propozycji wprowadzenia na obszar starego miasta w Olsztynie prawnej formy ochrony zabytków jaką jest park kulturowy”,

W dniu 28 stycznia 2016 r. o godzinie 16.00, w sali 219 w budynku Ratusza (pl. Jana Pawła II 1) serdecznie zapraszamy na otwarte spotkanie, które przybliży ideę parku kulturowego.

Spotkanie poprowadzi dr Iwona Liżewska, kierownik Oddziału Terenowego Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Olsztynie.

Konsultacje potrwają do 29 stycznia 2016 r. 

Poniżej zamieszczamy ankietę, której celem jest poznanie opinii mieszkańców na temat propozycji wprowadzenia na obszarze Starego Miasta w Olsztynie prawnej formy ochrony zabytków jaką jest park kulturowy.

ANKIETA 

 

I. Co to jest PARK KULTUROWY?

Park kulturowy jest jedną z przewidzianych w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami form ochrony zabytków w Polsce, wprowadzaną przez Rady Gminy/Miast
w formie uchwały. Wymaga konsultacji z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, opracowania planu ochrony oraz sporządzenia planu miejscowego.

Park kulturowy jako forma ochrony konserwatorskiej pojawia się po raz pierwszy w ww. ustawie z 2003 roku.

 

II. CELE

Celem utworzenia parku kulturowego jest ochrona krajobrazu kulturowego – przestrzeni historycznie ukształtowanej w wyniku działalności człowieka, zawierającej wytwory cywilizacji oraz elementy przyrodnicze.

Park kulturowy jest narzędziem ochrony prawnej formalnie równym wpisowi do rejestru zabytków, jednak dającym inne możliwości. Nie ma bowiem innego narzędzia tak kompleksowej ochrony zarówno zabytków, przyrody, jak i krajobrazu, tworzących dziedzictwo kulturowe.

Głównym celem utworzenia olsztyńskiego parku kulturowego Starego Miasta jest ochrona i eksponowanie jego specyficznych wartości kulturowych poprzez:

1) inicjowanie działań na rzecz rewaloryzacji obiektów i przestrzeni zabytkowych na jego terenie,

2) uregulowanie zasad dotyczących umieszczania na terenie parku kulturowego reklam i szyldów i tablic

  informacyjnych oraz sezonowych ogródków gastronomicznych,

3) poprawę wizerunku przestrzeni publicznej na terenie Starego Miasta przez wprowadzenie jednolitego systemu

  informacji miejskiej, małej architektury i innych elementów wystroju ulicznego,

4) stworzenie zasad, według których zmiany będą mogły być wprowadzane tak, aby ze wspólnej spuścizny

  historycznej mogli korzystać wszyscy, a stare i nowe mogło współistnieć obok siebie harmonijnie.

Utworzenie parku kulturowego wynika z troski o wizerunek miasta.

 

III. DLACZEGO PARK KULTUROWY NA STARYM MIEŚCIE?

Olsztyńskie Stare Miasto jest naszą wizytówką, jest najcenniejszym dziedzictwem kulturowym i wspólnym dobrem podlegającym ochronie. Układ przestrzenny Starego Miasta w Olsztynie wpisany został do rejestru zabytków w 1957 r. W rejestrze figurują też nawarstwienia kulturowe jak zabytek archeologiczny, a także miejskie mury obronne, zespół zamkowy oraz kilkanaście obiektów o indywidualnych wartościach historycznych. Ponadto, na terenie Starego Miasta w Olsztynie znajdują się obiekty zabytkowe niewpisane do rejestru zabytków, natomiast ujęte w gminnej ewidencji.

Stare Miasto w Olsztynie jest miejscem o szczególnych wartościach w skali miasta ponieważ dokumentuje w zachowanym dziedzictwie materialnym jego powstawanie i rozwój, staje się źródłem tożsamości jego mieszkańców. Ponad sześćsetletnia historia Olsztyna, zapisana w zachowanej do naszych czasu materialnej strukturze miasta, stworzyła niepowtarzalny krajobraz kulturowy o indywidualnych cechach, na który składają się zarówno zabytki urbanistyki i architektury, jak i współistniejąca z nimi przyroda: specyficzne ukształtowanie terenu, bogata zieleń oraz przepływająca przez miasto rzeka Łyna.

Jednak miasto jako „żywy organizm” podlega ciągłemu rozwojowi i przeobrażeniom, wynikającym z powszechnych, dynamicznych zmian gospodarczych, ekonomicznych i społecznych. Pojawiają się nowe funkcje, nawarstwiają potrzeby, krzyżują interesy. Jednym ze skutków niekontrolowanych procesów, zachodzących w wyniku tych zmian jest obniżenie jakości przestrzeni publicznej oraz zacieranie historycznego charakteru Starego Miasta jako źródła tożsamości lokalnej.

Nawarstwienia powstałe na przestrzeni stuleci utworzyły specyficzną strukturę urbanistyczną, do ochrony której należy stworzyć nowe narzędzia, uwzględniając współczesne uwarunkowania, a także dynamizm zmian zachodzących obecnie i będących zachodzić w przyszłości.

Wstępna analiza zasobu staromiejskiego pozwala na wyodrębnienie kilku grup wartości, które razem stanowią o wyjątkowości krajobrazu kulturowego Starego Miasta w Olsztynie:

1. początki – średniowieczny układ urbanistyczny, mury i inne elementy fortyfikacji, rynek, ratusz, zamek, katedra,

2. ciągi uliczek sprzed dynamicznego rozwoju miasta w kon. XIX w. – Chrobrego, Okopowa, Kołłątaja,

3. dynamiczny rozwój Olsztyna w XIX i pocz. XX w. – widoczny również na Starym Mieście – z tego okresu przetrwały pojedyncze przykłady zabudowy „wielkomiejskiej”,

4. odbudowa powojenna – jednorodny zespół, unikalne wartości artystyczne i historyczne, sgraffita,

5. zieleń – park Podzamcze, tradycja ogrodów, planty.

Korzyści:

1) opracowanie planu miejscowego dla obszaru parku kulturowego, który wprowadza jasne dla wszystkich zasady postępowania; ujednolicenie polityki wobec inwestorów,

2) opracowanie planu ochrony parku kulturowego,

3) skuteczna ochrona dziedzictwa kulturowego,

4) udział mieszkańców w planowaniu przestrzennym,

5) stworzenie warunków do wdrożenia programu rewitalizacji,

6) wzrost walorów turystycznych i promocyjnych miasta,

7) szybkie możliwości egzekucji obowiązujących przepisów,

8) park kulturowy funkcjonuje od dnia wejścia w życie uchwały.

 

Dodatkowe uwarunkowania:

Utworzenie parku kulturowego to zadanie własne samorządu.

Utworzenie parku kulturowego jest działaniem do realizacji zapisanym w „Gminnym Programie Opieki nad Zabytkami Miasta Olsztyna na lata 2014-2017”.

Utworzenie parku kulturowego rekomendował Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Konserwator Zabytków oraz organizacje pozarządowe.

 

IV. PODSTAWA PRAWNA:

USTAWA

z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Art. 16. 1. Rada gminy, po zasięgnięciu opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków, na podstawie uchwały, może utworzyć park kulturowy w celu ochrony krajobrazu kulturowego oraz zachowania wyróżniających się krajobrazowo terenów z zabytkami nieruchomymi charakterystycznymi dla miejscowej tradycji budowlanej i osadniczej.

2. Uchwała określa nazwę parku kulturowego, jego granice, sposób ochrony, a także zakazy i ograniczenia, o których mowa w art. 17 ust. 1.

3. Wójt (burmistrz, prezydent miasta), w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, sporządza plan ochrony parku kulturowego, który wymaga zatwierdzenia przez radę gminy.

4. W celu realizacji zadań związanych z ochroną parku kulturowego rada gminy może utworzyć jednostkę organizacyjną do zarządzania parkiem.

5. Park kulturowy przekraczający granice gminy może być utworzony i zarządzany na podstawie zgodnych uchwał rad gmin (związku gmin), na terenie których ten park ma być utworzony.

6. Dla obszarów, na których utworzono park kulturowy, sporządza się obowiązkowo miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

Art. 17. 1. Na terenie parku kulturowego lub jego części mogą być ustanowione zakazy i ograniczenia dotyczące:

  1)  prowadzenia robót budowlanych oraz działalności przemysłowej, rolniczej, hodowlanej, handlowej lub usługowej;

  2)  zmiany sposobu korzystania z zabytków nieruchomych;

  3)  umieszczania tablic, napisów, ogłoszeń reklamowych i innych znaków niezwiązanych z ochroną parku kulturowego, z wyjątkiem znaków drogowych i znaków związanych z ochroną porządku i bezpieczeństwa publicznego, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1;

  4)  składowania lub magazynowania odpadów.

2. W razie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na skutek ustanowienia zakazów i ograniczeń, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 131-134 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 i Nr 115, poz. 1229, z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 233, poz. 1957 oraz z 2003 r. Nr 46, poz. 392 i Nr 80, poz. 717 i 721).

 

V. WYKAZ PARKÓW KULTUROWYCH FUNKCJONUJĄCYCH NA TERENIE KRAJU

 

Istniejące Parki Kulturowe – stan na 2014 r.

Nr

Województwo

L.p.

Nazwa Parku kulturowego

Rok utworzenia

 1.

 Dolnośląskie

 1.

 Forteczny Park Kulturowy w Srebrnej Górze

2002

 2.

 Forteczny Park Kulturowy Twierdza Kłodzka

2005

 3.

 Park Kulturowy Kotliny Jeleniogórskiej

2009

 4.

 Park Kulturowy „Stare Miasto” we Wrocławiu

2014

 2.

 Kujawsko-pomorskie

 5.

 Park Kulturowy Wietrzychowice

2006

 6.

 Park Kulturowy Kalwaria Pakoska

2008

 7.

 Park Kulturowy „Kościół p.w. Św. Oswalda” w Płonkowie

2009

 8.

 Park Kulturowy Sarnowo

2010

 3.

 Lubuskie

 9.

 Park Kulturowy „Dolina Trzech Młynów” w Bogdańcu

2006

 10.

 Park Kulturowy Grodzisko w Wicinie

2013

 4.

 Łódzkie

 11.

 Park Kulturowy Miasto Tkaczy w Zgierzu

2003

 12.

 Park Kulturowy Wzgórze Zamkowe w Sieradzu

2009

 5.

 Małopolskie

 13.

 Park Kulturowy Kotliny Zakopiańskiej

2006

 14.

 Park Kulturowy Stare Miasto w Krakowie (obowiązuje od    07.12.2012)

2010

 6.

 Mazowieckie

 15.

 Park Kulturowy „Ossów Wrota Bitwy Warszawskiej 1920 roku”

2009

 16.

 Park Kulturowy Stary Radom

2011

 17.

 Wilanowski Park Kulturowy

2012

 7.

 Podkarpackie

 18.

 Park Kulturowy Zespołu Staromiejskiego oraz Zespołu OO. Dominikanów w Jarosławiu

2009

 8.

 Pomorskie

 19.

 Park Kulturowy Fortyfikacji Miejskich „Twierdza Gdańsk”

2002

 20.

 Park Kulturowy Ośmiu Błogosławieństw we wsi Sierakowice

2006

 21.

 Park Kulturowy „Osada Łowców Fok” w Rzucewie

2008

 22.

 Park Kulturowy „Klasztorne Stawy”

2009

 9.

 Śląskie

 23.

 Park Kulturowy Cmentarz Żydowski w Żorach

2004

 24.

 Park Kulturowy „Hałda Popłuczkowa”

2006

 10.

 Świętokrzyskie

 25.

 Park Kulturowy Miasta Końskie

2005

 11.

 Warmińsko-mazurskie

 26.

 Park Kulturowy Warmińskiej Drogi Krajobrazowej Gietrzwałd-Woryty

2009

 12.

 Wielkopolskie

 27.

 Mickiewiczowski Park Kulturowy

2007

 

Do pobrania:

Poniżej zamieszczamy ankietę, której celem jest poznanie opinii mieszkańców na temat propozycji wprowadzenia na obszarze Starego Miasta w Olsztynie prawnej formy ochrony zabytków jaką jest park kulturowy.

ANKIETA

 

Zarządzenie Nr 415 z 10.09.2015 r.

Zarządzenie Nr 454 z 14.10.2015 r.

Zarządzenie 509 z 26.11.2015 r.

 

Plan Starego Miasta

"Park kulturowy - mozliwości i doświadczenia" - Spotkanie informacyjne 13.05.2014 r. 

Lokalizacja Google maps